door Hedzer Kooistra

Het verbod op werk zonder loon

De partijen aan de linkerkant willen ‘werk zonder loon’ verbieden. De argumenten voor een dergelijk verbod, zijn helder. Als je werkt, moet je daar loon voor ontvangen. En die “gratis” arbeidskrachten mogen natuurlijk nooit mensen uit hun betaalde baan verdringen. Ik denk dat we er nog niet zijn met dit verbod. Ik wil dat het woord ‘tegenprestatie’ uit de breinen van de politiek gepoetst wordt.

Het woord tegenprestatie klopt niet

Het woord zegt het al. Je doet iets terug, je geeft iets voor iets anders. In dit geval, geef je arbeid voor geld of andersom geld voor arbeid. In goed Nederlands heet dat werknemerschap of werkgeverschap. Als werknemer heb je rechten en plichten. En als je werkgever bent, moet je je aan een paar afspraken houden. Je moet WW afdragen, sociale premies etc. Doe je dat niet, dan overtreedt je de wet. Een gemeente die mensen een tegenprestatie vraagt voor een uitkering, overtreedt hier dus de wet. En er is dus geen sprake van een tegenprestatie omdat de te ruilen objecten niet gelijkwaardig zijn.

DBA en tegenprestatie

Dat de overheid de wet overtreedt, blijkt wel als je de tegenprestatie en de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) naast elkaar legt. Diezelfde overheid van die tegenprestatie wil met de wet DBA regelen dat ZZP’ers niet in een verkapte werknemersrol komen bij hun opdrachtgever. Of anders gezegd, dat die opdrachtgever niet stiekem onder zijn werkgeverschap uit probeerde te wurmen. De waard probeert met de DBA te voorkomen dat de gast de wet omzeilt.

Wordt je beter van een tegenprestatie?

Ik pleit ervoor dat mensen zoveel mogelijk tijdelijk werk kunnen aannemen om zo aan de werkgevers te laten zien dat ze echte aanpakkers zijn. Je moet op een of andere manier je waarde voor de arbeidsmarkt kunnen laten zien. De tegenprestatie gaat niet over echt werk. Het is vaak vrijwilligerswerk, ‘bedacht werk’ of laagwaardig werk. Er is niets mis met vrijwilligerswerk, tenzij je iemand het brood uit de mond stoot. Er is niets mis met laagwaardig werk. Het is geen minderwaardig werk, begrijp me goed. Laagwaardig werk, is werk waar je geen school voor nodig hebt. Bedacht werk is vaak wel minderwaardig werk. Dat kan ook niet anders als het is bedacht door een ambtenaar met een verwrongen mensbeeld. Hoe het ook zij, je zet van deze drie, hooguit het vrijwilligerswerk op je cv. Een tegenprestatie staat heel erg slecht op je cv.

Wie moet hier geactiveerd worden?

Welk mensbeeld heeft een ambtenaar of een politicus, die denkt dat een tegenprestatie mensen kan activeren? Is er wel sprake van geactiveerd moeten worden? Wie zegt dat deze mensen niet in constante staat van "geactiveerd zijn" leven. Als ik kijk naar de achterban van Wekr, dan kom ik geen inactieve mensen tegen. Ze staan allemaal in de startblokken om morgen weer hun eigen boterham te kunnen verdienen. Daar zitten dus ook die mensen bij die de Bijstand zijn ingestroomd vanuit de WW. Ze hebben gewerkt en kunnen en willen nog steeds werken. Ze hoeven niet geactiveerd te worden. Het is die ambtenaar en het is die politicus met dat verwrongen mensbeeld, die je moet activeren. Theo Hiddema stond laatst te pleiten voor het herinvoeren van stokslagen. Die stokslagen mogen hier als een regen neerdalen wat mij betreft. Sla die politici en ambtenaren hun hok uit en stuur ze naar buiten, daar waar de echte mensen moeten zien te overleven.

Activeren om niets te doen

En laten we wel wezen. Als je als politicus geen beleid kunt maken waarmee er banen gecreëerd worden, waarom bedenk je dan een tegenprestatie om mensen te activeren? Als je geen werk hebt voor die mensen, hoef je ze ook niet te activeren. Wat heb je aan mensen die geactiveerd zijn, waar geen banen voor zijn? Zorg dat mensen een baan hebben, dan hoef je ook geen rare oplossingen te bedenken.

Ja! Ze kennen hun voorbeelden

De politici aan de rechterkant van het politieke spectrum (dat is inclusief de PvdA), komen graag met mooie voorbeelden van mensen uit de zogenaamde granieten laag. Mensen die niet meer wisten dat ze ook iets konden betekenen in de maatschappij, die zich ineens weer waardevol gaan voelen en weer een baantje aannemen. Vergis je niet, ik gun ieder mensen dat hij of zij weer mag opbloeien. Ik gun ieder mens dat hij of zij zich waardevol mag voelen. En als werk daarbij helpt, roep ook ik Halleluiah. Maar, in deze gevallen kun je dus volstaan met de term ‘activeren’ en is het woord ‘tegenprestatie’ nog steeds het product van een misvatting tussen de oren van de politiek.

Gemeenten verdienen geld aan de tegenprestatie

Gemeenten die mensen, met behoud van uitkering, verhuren aan commerciële bedrijven, organiseren oneerlijke concurrentie en verdienen er ook nog geld aan. Ze besparen op de uitkeringen en steken het loon in eigen zak, terwijl er mensen uit hun baan gestoten worden. Hoe deze perverse prikkel werkt, beschrijft Jaap Cleutjens hier.

Smijt je andermans ambitie aan de kant?

Het ergste van dit alles is, dat die 'in den Haag bedachte tegenprestatie’ een oplossing is voor een groep mensen die er geen zin in heeft en leeft op de zak van de overheid. Ik weiger te geloven dat al die individuen in die groep dat van tevoren bedacht hebben, maar dat terzijde. Ik zie vooral mensen met een ambitie om iets te bereiken in het leven. Mensen die je niet hoeft te activeren. Geef ze een kans om te laten zien hoe actief ze zijn. Geef ze ruimte om hun ambitie na te jagen. Het ergste wat je kunt doen, is suggereren dat de mensen geen ambitie hebben en thuishoren in een granieten laag. Het ergste wat je kunt doen is tegen mensen zeggen dat ze hun ambitie maar moeten vergeten en maar een tegenprestatie onder hun niveau moeten leveren. “Vergeet je ambities maar, het gaat jou toch niet lukken. Schoffel maar wat, dan komt het allemaal goed”. Let wel, er zijn dus mensen die voor een ander bedacht hebben dat dit een goede oplossing is. Voor zichzelf zouden ze dit niet bedacht hebben. Ontzettend! Ik ben heel erg bang voor die granieten laag in het brein van de politiek.

De populist blaast problemen op

Een populist kan rekenen. Hij ziet een punt waar veel mensen ontevreden over zijn en blaast dat punt op, om bij de ontevreden burger stemmen te scoren. Wil je de hardwerkende Nederlander aanspreken, suggereer dan dat er een grote groep mensen is die in een hangmat hangt, die leven van een uitkering die door de belastingbetaler betaalt wordt. Dat het eigenlijk een probleem is dat slecht te zien is in de schaduw van dat enorme probleem op de arbeidsmarkt, dat wordt graag verzwegen. Simpelweg omdat juist dáár de onmacht van de politiek zit. De politiek ziet geen kans om de overgrote meerderheid van werkwillige werkzoekenden te helpen en grijpt daarom naar het welbekende demagogische trucje. Wijs een zondebok aan en je bent klaar!

Gelukkig kunnen populisten niet rekenen

Een populist die denkt stemmen te scoren onder de hardwerkende Nederlander, vergeet dat die kiezers zeer verspreid stemmen en heel veel keuzes hebben. Maar, wat de populist niet in zijn rekenmachientje geklopt heeft, zijn die miljoen werkwilligen, hun partners, hun wederzijdse ouders die financieel bijspringen én mogelijk al stemgerechtigde kinderen van de werkzoekenden. Zonder rekenmachientje denk ik dat we het over ruim 3 miljoen kiezers hebben.

Een fijne verkiezingstrijd

Ik wens u alleen een fijne verkiezingstijd met veel fabeltjes over abstracte procentuele dalingen van de werkloosheid. Maar, reken vooral niet op de werkzoekenden. Die hebben allemaal een rood potlood met een gemene punt.


Stem ook mee in de Wekr Voorkiezingen

Je kunt voor en je kunt tegen stemmen

Stemmen


Werkzoekend?