door Hedzer Kooistra van Wekr

Beste Hans,

Wij moeten echt even praten. ONL heeft zich ingezet voor een Sociaal Akkoord voor 2017. Wekr wil ONL daar graag in steunen. We zijn ontzettend blij met je initiatief. Waar je naamgenoot Hans de Boer van VNO-NCW ervoor kiest om niet verder te praten over een akkoord, kies jij ervoor om een alternatief aan te reiken. Doorpolderen of doormodderen levert niets op. Dat blijkt wel weer nu de formatiepartijen vastlopen op het thema arbeidsmarkt. Jouw Sociaal Akkoord omzeilt de vastlopers van de gevestigde partijen. Maar, Wekr zou Wekr niet zijn, als zij de groep werkzoekenden niet wilde toevoegen aan dit akkoord. De werkzoekenden zijn een vergeten arbeidsmarktpartij. Zonder deze factor ligt het werk van de werkgevers bij een aantrekkende economie uiteindelijk toch stil.

Ik denk vooral aan de tijd dat ik zelf nog voor VNO-NCW werkte, toen de industrielen in Parkstad Limburg klaagden over het gebrek aan technisch personeel en het gebrek aan leerlingen die een technische opleiding willen volgen. Dat was ook de klacht die ik hoorde van industrielen in de Regio Venlo, toen ik daar strategisch beleidsmedewerker EZ was. Waarom haal ik dit nu naar voren? Omdat dat speelde aan het begin van de crisis. De eerste bedrijven kiepten om en toch was er een gebrek aan handjes in deze sector. Er was een mismatch tussen mensen en vacatures. De economie (en daarmee de arbeidsmarkt) ging vervolgens hard onderuit en het probleem van de werkgevers werd even in de ijskast gezet. Ze hadden even een ander probleem.

Maar, de economie krabbelt op. Er komt alweer een tekort op de arbeidsmarkt. De mismatch op de arbeidsmarkt lijkt ook nu weer te gaan over mensen die niet opgeleid zijn voor het werk dat er ligt. Daar moeten we eerst iets aan doen. Die paragraaf moet echt toegevoegd worden voor de werkgevers die je vertegenwoordigt. Het is een paragraaf waar vooral de politiek mee wakker geschud moet worden. Met name het MKB gaat een bizarre tijd meemaken. Ze komen net uit de crisis en zijn logischerwijs ontzettend voorzichtig. Het Sociaal Akkoord 2017 van ONL speelt daar ook op in met een paar veiligheidskleppen die moeten zorgen dat ondernemen weer interessant wordt.

Laat ik helder zijn. We willen geen van allen dat een kleine werkgever onder water getrokken wordt door personeel dat ziek wordt. Daar moeten we echt iets voor regelen. Dat zien ook alle politieke partijen. Ze hadden bijna allemaal in hun verkiezingsprogramma's staan dat het MKB beschermd moet worden tegen problemen met langdurig ziek personeel. Toch ben ik ervan overtuigd dat dat niet het grootste probleem van de werkgevers is. Geen enkele werkgever kan vooruit zonder passend personeel. We moeten die werkgevers helpen door voldoende personeel klaar te stomen voor de vacatures die we nu al zien en die vacatures die nog komen gaan. We hebben een potentieel van 1,5 miljoen werkwilligen (recente schatting van CBS) langs de kant staan. Dat potentieel mogen we om meerdere redenen niet in depot houden. Het is niet goed voor die mensen, het is niet goed voor de werkgevers en het is niet goed voor ons sociaal-economische systeem.

Het woord 'sociaal' in het Sociaal Akkoord 2017, wil ik nog even in de hand nemen en van de andere kant bekijken. Sociaal is de helft van het begrip 'sociaal-economisch'. Twee woorden die een soort onvermijdelijk huwelijk lijken te vormen. Ze zijn niet persé verliefd, maar ze kunnen niet zonder elkaar. Kunnen we even naar de samenleving kijken? Kunnen we even kijken naar een samenleving waar twee groepen in de financiele problemen komen en met hun problemen aan ons 'systeem' gaan 'hangen'?

De eerste groep bestaat uit mensen die hun baan kwijtgeraakt zijn en via de WW naar de Bijstand afgevoerd zijn. Zij komen nu in de schuldsanering en moeten in het ergste geval hun huis verkopen. Het drama van deze mensen raakt ook hun kinderen. Kinderen die in elke cultuur op deze wereld gezien worden als de toekomst. Het effect zal zich in de toekomst doen voelen in een land dat pocht met hun kenniseconomie en ondernemerschap. Het geldgebrek van deze groep zal een blok aan het been van onze broze economie blijven. Ook omdat hun kinderen niet meer kunnen studeren.

De tweede groep bestaat uit de mensen die hun baan kwijt raakten en weer aan het werk gekomen zijn. Volgens Mariette Patijn van FNV gaan al deze mensen aan de slag voor een lager salaris. Toen ik Lodewijk Asscher interviewde, beweerde hij dat het met al deze mensen weer goed komt. Het is dat het een interviewer niet past om een minister een draai om de oren te verkopen. Asscher ontweek een discussie over een ontzettend groot sociaal-economisch probleem dat in de crisis ontstaan is. En jij en ik weten dat sociaal-economische problemen met belastingcenten opgevangen moeten worden. Belastingcenten van de werkenden en van de werkgevers.

Ik wil waarschuwen voor een groot sociaal-economisch probleem dat onze hele samenleving onder water kan trekken. Ik probeer een schatting te maken van de omvang. Jaarlijks stromen er 500 duizend mensen in de WW. Een groot deel glijdt af naar de Bijstand of de NUGGER stand. Een deel vindt weer een baan en gaat dus vanaf dat moment gewoon minder verdienen. Die groep maakt eerst een vrije val naar maximaal 1700 euro WW per maand en komt die klap vervolgens nooit meer te boven, omdat ze onder hun oude salarisniveau blijven verdienen. Na 8 jaar crisis praten we over 4 tot 5 miljoen gezinnen die hun bestedingen drastisch teruggeschroefd hebben of zelfs afglijden naar armoede. Nogmaals, dat kunnen we als samenleving niet dragen.

Genoeg gemopperd. Ik wil graag dit onderwerp toevoegen aan het Sociaal Akkoord van ONL. We zullen het zuur nog lang voelen. Dat moeten we accepteren. Maar, we zijn tenslotte Nederlanders. Nederlanders die na een dijkdoorbaak in 1953 reageerden met een deltaplan dat het voor de zee onmogelijk maakte om ons nog eens te kunnen raken. Een plan dat zo stoutmoedig was dat de Nederlanders vanaf dat moment gevraagd worden om delta's over de hele wereld te helpen beschermen. Zo stoutmoedig moeten we nu ook reageren op de crisis. Ik wil een plan dat de mismatch op de arbeidsmarkt grondig aanpakt. We kunnen lang praten over het beschermen van het MKB en de ZZP-er. Maar, we moeten het ook zeker hebben over de continuiteit aan de kant van de factor arbeid. We moeten praten over omscholen. We moeten niet te praten over een löllige voucher van 2.500 euro of over het hervormen van de uitkeringen. Of over het aanpakken van een kleine minderheid die er misbruik van wil maken. We moeten het hebben over het overgrote deel van de werkwilligen. De mensen die hun eigen boterham willen verdienen. Mensen die er toe willen doen in de bv Nederland. Wat als we even omdenken? Als deze mensen geen uitkering willen, hoef je ook niets meer te doen om de uitkering onaantrekkelijk te maken. Die uitkeringen zijn al onaantrekkelijk. Waar Mark Rutte de grootste winst meende te behalen met bezuinigingen op de mensen met een uitkering, wil ik snel investeren in het omscholen van deze mensen, zodat ze geen uitkering meer nodig hebben. Laten we vooral de gedachte vasthouden dat een werkgever die geen passend personeel kan vinden, een groter probleem heeft dan wanneer er een medewerker langdurig ziek is.

Hans, ik heb je hulp niet alleen nodig om deze paragraaf toe te voegen aan het Sociaal Akkoord 2017. Ik heb je hulp ook nodig voor iets anders. Ik geloof niet dat de VVD of PvdA het evenwicht kunnen herstellen. Asscher en Rutte hebben hopeloos gefaald. Ik geloof niet dat FNV iets voor de werkzoekenden kan doen. En ik geloof zeker niet dat Hans de Boer zijn beeld zal bijstellen. Ik ben ervan overtuigd dat er snel iets moet gebeuren voor de werkzoekenden en de factor arbeid in het algemeen. Ik wil daarom minister VOOR Sociale Zaken en Werkzekerheid worden. Mag ik je hulp vragen om dit met jouw achterban samen te doen?

Ik wil je hulp vooral vragen om ons denken om te buigen. Moeten we bezig met regeltjes om te voorkomen dat we vast zitten aan zieke werknemers? Moeten we praten over transitievergoedingen? Of moeten we praten over het snel kunnen overstappen naar een andere baan? Moeten we ons druk maken over wat uitkeringen kosten, of moeten we vooral zorgen dat mensen die uitkering niet nodig hebben? Is het niet vooral ons denken dat op de schop moet?

Mag ik je nog even wijzen op het Manifest voor Eerlijk werk voor werkzoekenden?

Manifest voor eerlijk werk

Ik hoor graag van je.

Vriendelijke groet,

Hedzer Kooistra

Voorzitter van Wekr en oprichter van de Social Carrousel

Zie ook:


Werkzoekend?

Maak een Wekr profiel aan