door Hedzer Kooistra

Hoe Nederland zichzelf ziet

Ik neem even een lange aanloop

Nederland noemt zichzelf een kennisland. We rekenen onszelf rijk en vinden dat we een van de meest innovatieve landen van de wereld zijn. Een land waar mensen graag werken om iets bij te dragen en zichzelf vooruit te helpen. Waar mensen een WW-verzekering hebben als vangnet, maar er nooit gebruik van willen maken.

En toen ging het mis

Er komt een bankencrisis die uitmondt in een crisis op de arbeidsmarkt. Een crisis die naar nu blijkt, door meerdere generaties gevoeld zal worden. Veel mensen moeten tegen hun zin ineens aanspraak maken op de WW. Volgens het CBS wil 93% van de ww-ers zo snel mogelijk aan de slag. Dat is niet zo gek, omdat ze altijd hun eigen boterham verdiend hebben en nu ineens moeten rondkomen van een veel lager inkomen. Er is geen enkel huishouden dat een dergelijke klap maand na maand kan dragen. De overheid investeerde miljarden om de banken te redden. Voor een miljoen werkzoekenden is er nog geen substantiële oplossing bedacht.

Ondemocratisch

We houden geen referendum over een Participatiewet of de WWZ. Dat hoeft ook helemaal niet. Maar, omdat deze wet zeer zwaar ingrijpt in de levens van gezinnen en in de ambities van echte mensen, is het van belang om je te verdiepen in de wens van die burger. Die burger die door die politici vertegenwoordigd wordt. Een democratie is gebaseerd op grondrechten. Een referendum geeft geen antwoord op waar grondrechten voor staan, het geeft alleen een momentopname van wat het volk op dat moment voelt. Dat is te zeer beinvloedbaar door onderbuikgevoelens. Daarom moet een volksvertegenwoordiging de grondrechten bewaken. Werken is een recht. En je hebt een vrije keuze voor het type werk. Dat begint al met de keuze die je maakt als je op school zit. Veel belangrijker nog, is of de mens zich verder kan ontplooien met zijn werk. Met die bril op kijken we naar de Participatiewet. De Participatiewet gaat over mensen maar kijkt niet naar de wens van die mens. Burgers die altijd belasting betaald hebben, kunnen door deze wet te werk gesteld worden in laagwaardig werk (dat is niet hetzelfde als minderwaardig werk) waar hun ambities afgestompt worden. Zeker als je de mensen voor een schamele uitkering denkt te kunnen inzetten voor zogenaamd vrijwilligerswerk of schoffelen. Het is als het straffen van gedetineerden in Amerikaanse films.

De logica van de grote stromingen

We kunnen aan de hand van de grote stromingen binnen onze samenleving afleiden hoe de burger tegen werken aankijkt. Met deze stromingen hebben we toch snel 90% van de bevolking te pakken.

Werken is niet slechts om geld te verdienen. Je werk werkt door in je relaties met familie, vrienden en vrijwilligerswerk voor een politieke partij, een religie, cultuur of sport. Je werk houdt de samenleving draaiende. Werk maakt je ook onafhankelijk. Die onafhankelijkheid omschreef Stephen Covey als een ‘overwinning op jezelf’. Blijven leren, blijven verbeteren, het vermogen om mensen te inspireren en om anderen tot het vinden van hun inspiratiebronnen aan te zetten, is volgens Covey een hoger doel van werken. De mens is geen onderdeel van het productieproces, geen factor arbeid, maar een mens met het recht om zich te ontplooien.

  • Het socialisme komt op voor de kansen van het collectief en wil tegen het kapitalisme in, de mens gelijke kansen geven zich te ontwikkelen.
  • Het liberalisme ziet de vrijheid van het individu als onmisbaar voor zelf ontplooiing. Welke liberale denker je ook volgt, het individu wordt steeds vrijgelaten om zelf te kiezen.
  • Ook het humanisme gaat uit van de menselijke mogelijkheden, zelfontplooiing, zelfzorg en zelfbeschikking.
  • Het christendom ziet het werken als iets wat al in het paradijs genoemd wordt. Meerdere encyclieken van opeenvolgende pausen, koppelen de waardigheid van de mens aan het werken. Werken is er niet alleen om zwetend je geld te verdienen, maar vooral om jezelf te ontwikkelen om jezelf te kunnen verwerkelijken.
  • In de islam wordt werken als een halal manier gezien om geld te verdienen en wordt als vorm van aanbidding gewaardeerd.
  • In het Boeddhisme kent men het 8-voudige pad. Pad 5 leert ons dat we geen werk mogen kiezen waarmee we mensen bedriegen of laten lijden. Enkel werk dat eerlijk en oprecht is, is juist. Werk opleggen beperkt de mens in het kiezen van eerlijk en oprecht werk, zeker als daarmee andere mensen het brood uit de mond gestoten wordt.

We mogen concluderen dat bijna iedere Nederlander wel een of meer van deze stromingen volgt en dus werken een hogere waardering geeft dan alleen bezig zijn en geld verdienen. Wat kan dan de beweegreden van een volksvertegenwoordiging zijn om voorbij te gaan aan deze diepere gevoelens van mensen?

lees verder in de volgende kolom


Mensen en hun waarde negeren is associaal

Er is geen enkele politieke partij die zegt de mensen te zien als een paard dat moet werken als een vervangbaar productiemiddel. Hoe kan een participatiewet dan ooit tot stand komen? Mensen hebben geen betaald werk omdat er geen werk is. De mensen rollen nu versneld vanuit de WW de bijstand in, waar ze zich maar moeten voegen naar het idee dat ze een tegenprestatie moeten leveren voor hun uitkering. Iedere politicus die voor een ander bedenkt dat ie maar vrijwilligerswerk moet doen of moet gaan schoffelen, maakt twee denkfouten. Ten eerste is er geen levensvisie waarin dit soort werk met dwang opleggen te rechtvaardigen is. En ten tweede heb je als politicus in feite gefaald omdat je je belofte Werk, Werk, Werk niet waar hebt kunnen maken. Geen werk hebben betekent dat je niet op een volwaardige manier mee mag doen in de samenleving en in de economie. Dat is al een straf. Een getroffen persoon dwingen laagwaardig werk te doen, is asociaal. De hele groep gevangen zetten in de bijstand is destructief. De samenleving kan dat niet meerdere generaties dragen. Oh ja en je stoort in de vrijwillige keuze van mensen om zich in te zetten voor de samenleving. Je maakt het echte vrijwilligerswerk kapot en de samenleving daarmee ook.

Reddingsplan

De overheid heeft de banken gered, terwijl zij door eigen gerommel in de problemen kwamen. De mensen die als gevolg van de bankencrisis hun baan verloren, worden gestraft en opgejaagd door diezelfde overheid. Terwijl de banken gered zijn met het belastinggeld van deze mensen. Dat straffen is des te onlogischer, omdat de samenleving kapot gaat als je zo’n grote groep mensen vasthoudt in een systeem met laagwaardig werk. Het geven van loonkostensubsidie aan bedrijven en werkgevers die hun begroting op die korting aanpassen, is gewoon gevaarlijk. En daarbij komt dat we nog niet getoetst hebben of deze vorm van staatsteun wel geoorloofd is. Mensen die armoede lijden en die zonder werk zitten, ervaren dusdanig veel stress dat ze door die stress verkeerde beslissingen nemen. De Amerikaanse psycholoog Eldar Shafir laat in een baanbrekend onderzoek uit 2014 zien, wat de schaarste doet met ons denkvermogen. Een miljoen gezinnen leeft in die situatie en beïnvloedt de keuzes van de jeugd. Als je de ambitie van een miljoen mensen knakt, ontstaat er een laag in de bevolking die door een asociale opstelling van de overheid, niet meer participeert. Er wordt een soort sloppenwijk gecreëerd. En de economie van Nederland gaat kapot omdat deze mensen steeds minder uitgeven en omdat het land niet eeuwig die loonkostensubsidie en uitkeringen kan dragen.

Het is dus van het grootste belang dat er een reddingsplan komt. En het is van belang dat alle wetten en al het beleid getoetst wordt aan de mate waarin maatregelen gericht zijn op de mensen, op hun behoefte om zich te ontplooien en hun ambities waar te maken. Zodat deze mensen Nederland die broodnodige impuls geven en hun kinderen een participerende rol in de samenleving kunnen voorleven. De basis van het reddingsplan moet een denkomslag zijn. De focus moet verlegd worden van het opjagen en straffen van mensen met een uitkering naar het bieden van kansen om weer behoorlijk werk en een behoorlijk inkomen te verkrijgen.

Het moet toch kunnen!

Nederland is een land van harde werkers met lef. Stel je voor! Een delta die onder zee niveau ligt en een stelsel van dijken aanlegt om het water buiten te houden. De hele wereld keek stomverbaasd naar dat landje dat niet bij de pakken neer wilde zitten. We gaan een deltaplan maken om de slachtoffers van de bankencrisis te redden. We gaan een miljoen werkzoekenden en hun gezinnen helpen.

De campagne volgen? Meld je aan.


Toevoeging uit het veld:

Van Wilma Westendorp op LinkedIn:

Geweldig! Nog even een citaat uit de Grondwet: Artikel 19, lid 1 Bevordering van voldoende werkgelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.


Als we de politiek wakker willen schudden, moeten we een blok vormen. Ik link graag met alle werkzoekenden en wil samen met jullie campagne voeren.

Hedzer op LinkedIn