door Hedzer Kooistra

Is het nu herfst of lente op de arbeidsmarkt?

In welk seizoen zitten we als de arbeidsmarkt als een blad aan de boom lijkt om te slaan? Het was dik acht jaar zuchten en steunen. Werkgevers hadden het echt slecht en de werkzoekenden die in die tijd ontslagen werden of net van school kwamen hadden al het niet veel beter. Nu hoor je een compleet ander gekreun aan de kant van de werkgevers. Rob Witjes van UWV waarschuwt voor een toename van krapteberoepen. We hoorden de politici al een tijdje herrie maken over deze cijfers. Al dat gejuich overstemt op dit moment hoe dan ook het gekreun van de mensen die gewoon willen werken, maar er nog niet tussen komen.

Alle ballen op het oplossen van de mismatch

We kijken volgens mij tegen de twee grootste mismatches ooit aan. De pijnlijkste mismatch is nog steeds die van de onduidelijkheid over definities. We hebben volgens het CBS anderhalf miljoen werkzoekenden. Volgens UWV zijn er minder dan 400 duizend werklozen. Deze mismatch is zo pijnlijk, omdat het leidt tot zinloze discussies en afleidt van die tweede mismatch. De werkgevers hebben 200 duizend vacatures uitstaan en die anderhalf miljoen werkzoekenden hebben kennelijk niet de juiste papieren om die vacatures in te vullen. Dit kan niet waar zijn! Dit mág niet waar zijn. Hier gaan we in 2018 echt iets aan doen. Als we allemaal een deel van de pijn voelen, is het moment daar om samen die pijn te bestrijden.

Ik kijk even naar de rollen van de partijen op de arbeidsmarkt

De overheid

Het liefst zie je de overheid niet tussen de echte spelers op de arbeidsmarkt. De overheid mag pas ingrijpen in de markt als het echt misgaat. Ja, dan mag het nu dus wel. Het is van belang dat de overheid een rol zoekt die niet stoort, maar juist aanjaagt en ondersteuning biedt en zich snel weer terugtrekt uit de markt. We kennen de 80-20 regel van Pareto. Als ik er even mee zou mogen spelen, zou ik vooral even willen focussen op dat onderdeel dat 80% van het probleem uit maakt…… En dat zijn nu de werkgevers die geen passend personeel kunnen vinden. De werkgevers zullen het moeten doen met de net-niet-zo perfecte match. Die grap over dat schaap met die houten poot, die evenveel wol produceert als het schaap met 5 poten, heb ik te vaak gemaakt. Maar, uiteindelijk is dit weer zo’n grap waar een pijnlijke waarheid in verstopt zit. De overheid probeert al 8 jaar te sturen, maar is niet verder gekomen dan het op de vingers tikken van de slachtoffers van de crisis. De mensen die tegen hun zin een uitkering moesten aanvragen, werden na gewezen als uitkeringstrekkers. Dat is een storende rol. En een stoorzender hebben we nu net niet nodig. De overheid moet iets voor die werkwilligen gaan doen. Die mensen willen werken én de werkgevers zitten met vacatures en krijgen het werk niet uitgevoerd. Deze mismatch is die 80% van het probleem. We zullen mensen moeten omscholen om die werkgevers uit de nood te helpen. En dat mag best een paar belastingcenten kosten. De overheid wil ik graag een rol opleggen. Ze heeft te lang gestoord.

De werkzoekenden

In die 8 jaar van de crisis heb ik trainingen gegeven, blogs geschreven, tips aangereikt op de social media en me de blaren op de vingers getypt. De werkzoekenden kijken nog onvoldoende naar hoe de werkgever denkt en zoekt. Tot vervelens toe heb ik deze mantra herhaalt: ’Werkzoekende, je zult terug moeten naar de basis van de communicatie. Jij bent zender. Vraag je af hoe je alle ruis op de lijn tussen jou en de ontvanger kunt wegnemen. Voel je tot het eind verantwoordelijk voor jouw boodschap. Giet je boodschap tot in het oor van de werkgever. Spreek de woorden van de werkgever. Zeg wat je kunt. Graaf in je cv en haal naar boven wat je gedaan hebt. Je kunt de werkgever vertellen wat je kunt en die werkgever kan kijken of jij met jouw vaardigheden snel ingepast kunt worden in een functie waar jij misschien nooit aan gedacht had. Stop met wollige omschrijvingen! De werkgever wil weten welk vlees hij in de kuip heeft’. De rol van de werkzoekende is vooral de rol van de zender die zich richt op hoe de werkgever zoekt. Verdiep je in die werkgever. Je krijgt er niet heel 2018 de tijd voor. Je gaat financieel kopje onder als je je rol niet goed invult.

De werkgevers

Het blijft voor mij ongemakkelijk om de werkgevers aan te spreken. Voor mij zijn het de helden die mensen werk en inkomen geven. Werkgevers zijn logischerwijs ook voorzichtig. Als ze omkiepen raken er nog meer mensen hun baan kwijt. We moeten zuinig zijn op werkgevers. Maar, we hebben ook gezien dat ouderen en jongeren die solliciteren niet opgeroepen worden en dat mensen met een buitenlandse achternaam niet uitgenodigd worden. We hebben ook teveel werkgevers zien zoeken naar de constructies die financieel aantrekkelijker waren. Dat kon in een werkgeversmarkt. Dat is nu voorbij. Het is gevaarlijk om te blijven zoeken naar goedkoop personeel en voorzichtig te blijven koersen op die korte termijn. De markt is omgeslagen. Ook de werkgever zal meer op zoek moeten naar de verborgen inhoudelijke kwaliteiten bij de kandidaten die zich melden. Werkgevers zullen achternamen en leeftijden weer gaan negeren en kiezen voor de keiharde ambitie achter die afwijkende achternamen, of de schoolverlaters en de vakinhoudelijke ervaring van die rijpere kandidaat. Uiteindelijk hoeven we de werkgevers niet op hun rol te wijzen. Dat doet de markt wel. Een werkgever die geen personeel kan vinden, loopt vast en houdt de groei van de economie tegen.

Pak je rol en wacht niet op die ander

Het is nu of nooit. Mensen die nu van een uitkering moeten leven gaan failliet en komen uiteindelijk in de schuldhulpverlening terecht. De kans dat ze die klap te boven komen is zeer klein. De samenleving kan dat uiteindelijk niet dragen. De tijd om ze weer een eerlijke kans te geven is er nu. Een economie die groeit en zoveel mensen langs de kant laat staan, groeit scheef. We gaan dat ergens op enig moment met z’n allen voelen. Iedereen moet daarom zijn rol pakken. De overheid mag juist in 2018 goed nadenken over het investeren in substantiële omscholingsbudgetten voor álle werkzoekenden. We hebben iedereen nodig. Werkzoekenden doen er goed aan om met hun communicatie aan te sluiten bij hoe een werkgever denkt en zoekt. Werkgevers gaan vanzelf nadenken over hoe ze kandidaten passend kunnen maken. Ze moeten uiteindelijk op zoek naar dat schaap met die houten poot. We zullen het samen moeten doen en we zullen ieder ons eigen deel moeten doen, zonder op de ander te wachten. Op naar een 2018 dat werkt.


Het loopt nog helemaal niet lekker met de arbeidsmarkt. Volgens mij zijn werkgevers en de werknemers/werkzoekenden de belangrijkste spelers op die markt. Wil je het goed doen voor de werkgevers, dan moet je het ook goed doen voor de werknemers én de werkzoekenden. Plannen voor een ' leven lang leren' moet je ook inzetten voor werkzoekenden. Er is een pijnlijke mismatch op de arbeidsmarkt. Werkgevers ervaren nu al weer grote problemen bij het vinden van passend personeel.

Hedzer Kooistra


Gratis LinkedIn training in 1 minuut

Sollicitatie tips van 1002

De vaardigheden die je vergat te noemen